TOLERANCA DHE DEMOKRACIA NE SHOQERINE SHQIPTARE

(Në dritën e të dhënave të një anketimi)

I. Sfondi sociokulturor dhe metoda e studimit

Gjatë 4-5 viteve të fundit, shoqëia shqiptare po përjeton shndërrime rrënjësore e të vrullshme, jo vetëm në aspektet ekonomike e politike, por edhe në strukturën e modelimit psikokulturor. Në këtë proçes mjaft vlera kulturore tradicionale janë modifikuar, vlera të reja po lindin e konsolidohen me shpejtësi. Vlera të tilla, sa reflektojnë, aq janë edhe faktorë të rëndësishëm, që ndikojnë në ecurinë e zhvillimeve demokratike në të gjithë fushat e jetës e të veprimtarisë të shoqërisë shqiptare. Për rrjedhojë, studimi i dinamikës së evoluimit të vlerave kulturore ka rëndësi të veçantë, për të kuptuar e parashikuar mjaft dukuri e zhvillime sociale aktuale dhe sidomos të së ardhmes.
Anketimi u shtri në 9 rrethe: Tiranë, Malsi e Madhe, Shkodër, Mirditë, Korçë, Fieri, Vlorë, Tepelenë dhe Sarandë, të cilët, nga pikëpamja e formimit psikokulturor, përbëjnë disa nga grupimet subkulturore me përfaqësuese brenda kulturës shqiptare. Përzgjedhja e përgjigjedhënësve u realizua sipas kriterit të gjinisë (meshkuj/femra), sipas nivelit arsimor (me arsim të lartë, të mesëm ose tetëvjeçar), sipas vendbanimit (qytet/fshat) dhe sipas grupmoshave e profesioneve.
Pyetsori i anketës u formulua në mënyrë të tillë që drejtpërdrejtë, dhe sidomos tërthorazi, të tërhiqeshin opinionet sa më të sinqerta të përgjigjëdhënësve, jo vetëm lidhur me vlerën kulturore të tolerancës, me faktorët sociale kryesore që e përcaktojnë atë dhe ndikimin e saj në tërë sistemin e marrëdhënieve ndërmjet shqiptarëve, por edhe për çështje të tilla delikate si shkalla e zbatimit të të drejtave të njeriut në shoqërinë shiptare, roli i gruas si veprimtare shoqërore dhe niveli i emancipimit të personalitetit të saj, etj. Nëpërmjet kombinimit të informacionit të siguruar nga pyetjet e strukturuara dhe të lira, u grumbulluan të dhëna analitike e përgjithësuese mjaft interesante.